
Brend adı seçərkən onun auditoriyada hansı təsəvvür yaratdığına, necə tələffüz və yazıldığına, axtarışda nə qədər rahat tapıldığına və biznes böyüdükcə uyğun qalıb-qalmayacağına baxın. Qərar verməzdən əvvəl oxşar adları, domeni və əmtəə nişanlarını da yoxlayın. Journal of Advertising jurnalında dərc olunan və 480 brend adını əhatə edən araşdırmada adın mənası ilə məhsul arasındakı uyğunluq daha az tanınan brendlərin adlarının yadda qalması ilə əlaqələndirilib. Praktik olaraq bunu yoxlamağın bir yolu var. Adı hədəf auditoriyanıza göstərin və həmin addan hansı məhsul və ya xidməti gözlədiklərini soruşun.
Auditoriyada doğru təsəvvür yaradır. Adın şirkətin bütün xidmətlərini sadalamasına ehtiyac yoxdur. Bununla belə, ad və yanında istifadə olunan qısa izah birlikdə oxunduqda təklif başa düşülməlidir. Məsələn, yaradıcı adı olan agentlik saytında və sosial media profilində onun yanında «rəqəmsal reklam və analitika» ifadəsini işlədə bilər. Müştəri həm adı görür, həm də şirkətin ona necə kömək edə biləcəyini anlayır.
Tələffüzü və yazılışı rahatdır. Müştərinin adı reklamda eşidib sonra Google-da axtardığını və ya dostuna məsləhət gördüyünü düşünün. Adı bir dəfə ucadan səsləndirin və dinləyən şəxsdən onu yazmasını istəyin. İnsanlar eyni hissədə tez-tez səhv edirlərsə, vizual olaraq yaxşı görünən ad gündəlik ünsiyyətdə çətinlik yarada bilər.
Kateqoriyada seçilir. Rəqiblərin adlarını bir siyahıya yığın və təkrar olunan sözlərə, sonluqlara və səslərə baxın. Məsələn, eyni sahədə bir neçə şirkətin adı oxşar şəkildə başlayırsa, yeni ad da həmin nümunəni təkrarladıqda müştərilər şirkətləri qarışdıra bilərlər. Xüsusən telefon danışığında, sosial media axtarışında və tövsiyə zamanı bu fərqi yoxlayın.
Biznesin gələcək planlarına uyğundur. Yalnız SMM kursu ilə başlayan təlim mərkəzi sonradan analitika, SEO və reklam təlimləri də açmağı planlaşdırırsa, əsas adda bir kursun adını vurğulamaq seçim imkanlarını daralda bilər. Bu halda daha geniş brend adı seçib hər kursu ayrıca adlandırmaq daha rahatdır.
Ad növü | Necə işləyir? | Üstünlüyü | Nəyə diqqət etmək lazımdır? |
Təsviri ad | Məhsulu və ya xidməti birbaşa ifadə edir | Auditoriya fəaliyyət sahəsini tez anlayır | Ümumi sözlər çox istifadə olunursa, rəqiblərdən seçilmək çətinləşə bilər |
Assosiasiya yaradan ad | Fəaliyyəti bir xüsusiyyət, hiss və ya ideya ilə əlaqələndirir | Mövqeləndirməni ad vasitəsilə ifadə etməyə kömək edir | Yaratdığı assosiasiyanın auditoriya üçün aydın olub-olmadığını yoxlayın |
Uydurulmuş ad | Yeni söz və ya hərf birləşməsi yaradır | Biznes özünəməxsus ad formalaşdıra bilir | Tələffüzü, yazılışı və hansı mənanı çağırışdırdığını test edin |
Başqa mənada işlədilən söz | Tanış sözü fərqli fəaliyyət sahəsində istifadə edir | Ad insanlara tanış səslənə bilər | Axtarış nəticələrində sözün əsas mənası və başqa şirkətlər üstünlük təşkil edə bilər |
Təsisçi adı | Biznesi bir şəxsin və ya ailənin adı ilə tanıdır | Xidmətin təsisçinin nüfuzuna bağlı olduğu sahələrdə uyğundur | Biznes böyüdükcə komandanın rolunun necə təqdim ediləcəyini düşünün |
Coğrafi ad | Şəhərə, bölgəyə və ya başqa bir məkana istinad edir | Yerli auditoriya ilə əlaqə yarada bilər | Yeni bazarlara çıxanda adın yalnız həmin bölgəyə xidmət göstərdiyi təəssüratını yaradıb-yaratmadığını yoxlayın |
Şirkət adı bütün xidmətlərin üstündə dayanan əsas addır. Onu seçərkən həm hazırkı təklifə, həm də genişlənməsi real görünən istiqamətlərə baxın. Məsələn, yalnız sayt hazırlayan bir komanda sonradan rəqəmsal reklam və SEO xidmətləri də göstərməyi planlaşdırırsa, daha geniş ad altında hər xidməti ayrıca təqdim edə bilər.
Burada alıcının seçim etməsini asanlaşdırmaq önəmlidir. Məsələn, təlim mərkəzində kursun adı ilə yanaşı səviyyəsini və mövzusunu göstərmək faydalıdır. «Başlanğıc səviyyə üçün Google Ads təlimi» ifadəsi auditoriyaya həm məzmunu, həm də təlimin kimə uyğun olduğunu bildirir.
Kampaniya adını konkret təklif və auditoriya ətrafında qurun. Mövsümi endirim, yeni məhsulun təqdimatı və ya ödənişsiz konsultasiya üçün seçilən ad reklamda təklifi başa düşməyə kömək etməlidir. Kampaniya bitdikdən sonra şirkətin əsas adı öz rolunu davam etdirir.
Adın hansı işi görməli olduğunu yazın. Auditoriyanı, məhsulu, rəqiblərdən fərqinizi və gələcək planlarınızı bir neçə cümlədə qeyd edin. «Fərqli və müasir səslənsin» kimi ümumi meyarı konkretləşdirin. Məsələn, korporativ müştəriyə xidmət göstərən şirkət üçün adı görüşdə asan təqdim etmək və e-poçtda səhvsiz yazmaq vacib ola bilər.
Bir neçə istiqamət üzrə ad hazırlayın. Təsviri, assosiasiya yaradan və uydurulmuş adları müqayisə edin. Hər namizədi qısa xidmət izahı, sosial media profil adı və reklam başlığı ilə yanaşı oxuyun. Bu məşq adı tək söz kimi qiymətləndirməkdən daha çox məlumat verir.
İlkin yoxlama aparın. Axtarış sistemlərində, sosial platformalarda və fəaliyyət göstərəcəyiniz bazarların əmtəə nişanı reyestrlərində həm eyni, həm də oxşar adlara baxın. Yazılışı fərqli, səslənişi yaxın olan variantları da yoxlayın. Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatı (WIPO) beynəlxalq bazarlar üçün müvafiq milli və regional reyestrlərin də yoxlanmasını tövsiyə edir. Oxşarlıq tapdıqda nəticəni əmtəə nişanı üzrə mütəxəssislə dəyərləndirin.
Adı real auditoriya ilə test edin. Namizədləri eyni şrift və ölçü ilə göstərin. «Hansı daha gözəldir?» sualından əvvəl «Sizcə bu şirkət nə satır?», «Bu ad sizə hansı şirkəti xatırladır?» və «Bu adı eşitsəydiniz, necə yazardınız?» suallarını verin. Auditoriyanın istifadə etdiyi digər dillərdə də sözün necə səsləndiyini və hansı məna yaratdığını yoxlayın.
Son namizədi real materiallarda yoxlayın. Adı mobil reklamda, sayt başlığında, kommersiya təklifində və e-poçt imzasında yerləşdirin. Sosial media istifadəçi adı ilə ekranda görünən brend adının bir-birini tamamladığına baxın. Azərbaycan dilində yazılan adı təqdim edərkən düzgün hərfləri saxlayın. Domen və istifadəçi adı üçün fərqli yazılış seçirsinizsə, müştərinin şirkəti hər iki variantla tapa bildiyini yoxlayın.
Tutaq ki, Bakıda bir təlim mərkəzi ilk olaraq SMM kursu açır, növbəti mərhələdə isə SEO və ödənişli reklam təlimləri əlavə etmək istəyir. Komanda bir təsviri ad və bir assosiasiya yaradan ad seçib onları işləyən mütəxəssislərə və karyerasına yeni başlayan şəxslərə göstərir. Hər iki variant eyni formatda təqdim olunur. İştirakçılardan şirkətin nə təklif etdiyini təxmin etmək, adı eşitdikdən sonra yazmaq və daha sonra yadlarında qalan adı demək istənilir.
Təsviri ad hamıya ilk kursu anladır, amma iştirakçıların çoxu onun yalnız sosial media üzrə təlim verdiyini düşünürsə, bu nəticə genişlənmə planı üçün əhəmiyyətlidir. Assosiasiya yaradan adda isə iştirakçılar biznesin nə etdiyini müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkirlərsə, həmin adı «rəqəmsal marketinq təlimləri» izahı ilə birlikdə yenidən test etmək olar. Komanda qərarı bəyənmə sayına, düzgün başa düşülməyə və yadda qalmağa birlikdə baxaraq verir.
Domen boş olduğu üçün adı dərhal seçmək. Domenin mövcudluğu və oxşar əmtəə nişanlarının yoxlanılması ayrı məsələlərdir.
Loqodan gələn təəssüratı adın təsiri ilə qarışdırmaq. Əvvəlcə sözün özünü sadə formatda, sonra isə seçilən adı dizayn üzərində test edin.
Yalnız komandanın fikrinə əsaslanmaq. Komanda şirkətin nə etdiyini artıq bilir. Hədəf auditoriya isə adla ilk dəfə qarşılaşdıqda sizə daha fərqli məlumat verə bilər.
Adı yalnız hazırkı xidmətə uyğun seçmək. Yaxın dövrdə əlavə etmək istədiyiniz real xidmətləri və bazarları da nəzərə alın.
Yoxlamaları yekunlaşdırmadan materialları sifariş etmək. Ad dəyişikliyi sayt, reklam materialları, sosial profillər və çap məhsullarında əlavə iş yaradır. Bu xərcləri nəzərə alaraq test və yoxlamanı əvvəlcədən tamamlayın.
Əvvəlcə qarışıqlığın haradan yarandığını müəyyənləşdirin. Müştərilər şirkəti düzgün tanıyır, amma paketləri və ya xidmətləri qarışdırırlarsa, həmin təkliflərin adlarını aydınlaşdırıb nəticəni yoxlayın. Şirkətin əsas adı davamlı olaraq başqa bizneslə qarışdırılırsa, yeni xidmətlər barədə yanlış təsəvvür yaradırsa və ya əmtəə nişanı ilə bağlı problem aşkarlanıbsa, ad dəyişikliyini dəyərləndirin.
Qərardan əvvəl dəyişəcək materialların siyahısını çıxarın. Sayt, reklam hesabları, sosial profillər, təqdimatlar və çap materialları üzrə iş vaxtını və xərci hesablayın. Sonra bu xərci adın yaratdığı problemin biznesə təsiri ilə müqayisə edin.
Xeyr. Ad bir ideyanı və ya xüsusiyyəti ifadə edə bilər. Fəaliyyət sahəsini adın yanında işlədilən qısa və aydın izahla göstərə bilərsiniz.
Adı iştirakçılara eyni formada təqdim edin. Başqa bir tapşırıqdan sonra hansı adı xatırladıqlarını və necə yazdıqlarını soruşun. Bu, sadəcə bəyənmə sorğusundan fərqli məlumat verir.
Brend adı müştərilərin məhsulu, xidməti və ya şirkəti tanıdığı addır. Hüquqi ad isə şirkətin rəsmi sənədlərində istifadə olunur. Eyni ad hər iki rolda işlədilə bilər.
Bu, adların oxşarlığından, fəaliyyət sahələrindən və hədəf bazardan asılıdır. Qərar verməzdən əvvəl oxşar adları və aidiyyəti əmtəə nişanlarını araşdırın.
Aydın bir əlavə sözlə domen variantı və ya biznesinizə uyğun başqa domen sonluğu seçə bilərsiniz. Ünvanı ucadan səsləndirib insanların düzgün saytı tapıb-tapmadığını yoxlayın.
Kateqoriya sözünü brend adına əlavə etmək məcburi deyil. Müştərilərin axtardığı ifadələri xidmət səhifələrində, məhsul kateqoriyalarında və səhifə başlıqlarında məqsədəuyğun şəkildə işlədin.
İlkin seçimdən sonra az sayda güclü namizədi eyni şərtlərlə müqayisə edin. Adları hər iştirakçıya fərqli ardıcıllıqla göstərmək ilk görünən variantın nəticəyə təsirini azaltmağa kömək edir.
Ad üçün universal hərf sayı yoxdur. Onun reklamda oxunaqlı görünməsini, danışıqda rahat səslənməsini və axtarışda asan yazılmasını test edin.